Ünsüz benzeşmesi (Ünsüz sertleşmesi) nedir?

Ünsüz benzeşmesi yada Ünsüz sertleşmesi; Fıstıkçı şahap kelimesini ünsüz harfleri olan f, s, t, k,ç, ş, h, p harfleri ile biten bir kelimeye c, d, g harfleri ile başlayan bir ek gelirse, ekin başındaki yumuşak harfler sertleşir. Buna göre; c-ç, d-t, g-k olur. Yani, Türkçe'de sert ünsüzlerden sonra yumuşak ünsüzler gelmez. Sonunda sert ünsüz bulunan kelimelere yumuşak ünsüzle başlayan ek getirilemez.Bu kurala ünsüz benzeşmesi (Ünsüz sertleşmesi) denirünsüz benzeşmesi

Ünsüz benzeşmesi (Ünsüz sertleşmesi) örnekleri

Kebap-cı› Kebabçı

Yavaş-ca› Yavaşça

Dost-dur› Dosttur

Yurt-dan› Yurttan

Ses-deş› Sesteş

Kural: Ünsüz benzeşmesi (Ünsüz sertleşmesi) kuralı, sayıların rakamla yazılışlarında da geçerlidir. Buna göre rakamlar okunur ve okunuşu p, ç, t, k, f, h,s, ş harflerinden biriyle biterse, ekler de sertleşir. Buna uyulmazsa yazım yanlışı yapılmış olur.

Örnek:

Saat 3'de geldim. (Yanlış)

Saat 3’te geldim (Doğru)

Kural: Ünsüz benzeşmesi kuralına uymamak bir yazım yanlışıdır.

Örnek:

Yapışkan (doğru) - Yapışgan (yanlış)

Üretken (doğru) - Üretgen (yanlış)

Ünsüz benzeşmesi (Ünsüz sertleşmesi) özel durumlar

1- Bazı birleşik kelimelerin bu kurala uymadığı görülür : Dikdörtgen, Akciğer...

2- Bazı matematik terimlerinin bu kurala uymadığı görülür: Üçgen, beşgen..

3-  -De, -da bağlacı, başlı başına bir kelime olduğu için p, ç,t,k,f,h,s,ş harfleriyle biten kelimelerden sonra gelse bile sertleşme kuralına uymaz. Zaten de, da bağlacını  -de -da ekinden ayıran en önemli özelliklerden biri de budur.

Örnek: Gitsek de olur, gitmesek de...

İlgili olabilecek başlıklar

Ünsüz yumuşaması nedir?
Ünsüz türemesi nedir?

--Reklam--